مکانیزم ماشه و اثرات آن بر بازار کفش ایران

مکانیزم ماشه یکی از پرچالش‌ترین مباحث اقتصادی و سیاسی سال‌های اخیر ایران است. این سازوکار به معنای بازگشت خودکار تحریم‌ها در صورت نقض توافقات بین‌المللی (مثل برجام) تعریف می‌شود. فعال شدن مکانیزم ماشه، نه‌تنها صنایع بزرگ بلکه بازارهای کوچک‌تری مانند پوشاک و کفش را نیز به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. بازار کفش ایران که ترکیبی از تولید داخلی، واردات رسمی، و کالاهای چینی یا ترکیه‌ای است، در شرایط تحریمی بیشتر از همیشه با فشار روبه‌رو می‌شود.

📌 تاثیر مکانیزم ماشه بر واردات کفش

بازار کفش ایران وابستگی زیادی به مواد اولیه وارداتی دارد؛ از زیره و چسب گرفته تا رویه‌های آماده. با فعال شدن مکانیزم ماشه، هزینه‌های واردات افزایش یافته و دسترسی به این کالاها سخت‌تر می‌شود. این موضوع منجر به کاهش تنوع در مدل‌ها، افزایش قیمت کفش‌های وارداتی و حتی خروج برخی برندها از بازار ایران خواهد شد.

📌 فشار بر تولیدکنندگان داخلی

شاید در نگاه اول تصور شود که تحریم‌ها فرصتی برای رشد تولیدکنندگان داخلی هستند، اما واقعیت پیچیده‌تر است. مواد اولیه بسیاری از کفش‌های ایرانی همچنان وارداتی هستند و افزایش قیمت ارز و محدودیت‌های بانکی باعث بالا رفتن هزینه تولید می‌شود. نتیجه آن است که کفش داخلی هم گران‌تر به دست مصرف‌کننده می‌رسد و رقابت‌پذیری کاهش پیدا می‌کند.

📌 تغییر رفتار مصرف‌کننده

وقتی قیمت کفش‌های وارداتی و حتی تولید داخل بالا می‌رود، مصرف‌کنندگان به سمت گزینه‌های ارزان‌تر حرکت می‌کنند. به همین دلیل بازار کفش‌های اقتصادی، تولیدات بی‌نام و نشان، و حتی کفش‌های دست دوم رشد پیدا می‌کند. از طرف دیگر، برندهایی که بتوانند بر کیفیت و قیمت مناسب تمرکز کنند، می‌توانند سهم بیشتری از بازار به دست آورند.

📌 افزایش قاچاق کفش

یکی دیگر از اثرات مکانیزم ماشه افزایش قاچاق است. وقتی واردات رسمی با مشکل مواجه شود، قاچاقچیان راه‌های غیررسمی را برای واردات کفش خارجی باز می‌کنند. این موضوع نه‌تنها به اقتصاد کشور ضربه می‌زند بلکه برندهای داخلی را نیز تحت فشار قرار می‌دهد.

📌 فرصت برای برندهای ملی

با وجود تمام چالش‌ها، مکانیزم ماشه می‌تواند فرصتی برای برندهای ایرانی باشد. اگر تولیدکنندگان داخلی بتوانند روی کیفیت، طراحی مدرن و بازاریابی حرفه‌ای سرمایه‌گذاری کنند، مشتریان داخلی حاضر خواهند بود به جای برند خارجی، کفش ایرانی بخرند. این موضوع نیازمند حمایت دولتی و مدیریت صحیح زنجیره تأمین است.

📌 جمع‌بندی

مکانیزم ماشه اثری چندوجهی بر بازار کفش ایران دارد. از یک‌سو باعث گرانی و کاهش تنوع می‌شود و از سوی دیگر می‌تواند فرصتی برای تولیدکنندگان داخلی باشد تا سهم بیشتری از بازار را به دست آورند. آنچه تعیین‌کننده خواهد بود، میزان انعطاف تولیدکنندگان ایرانی، مدیریت قیمت‌گذاری و توانایی در جلب اعتماد مشتریان است.